یادداشت بوم‌شناسی سیاسی نوشتهٔ زهرا معماریان پور، تلاشی نظری و انتقادی است برای بازخوانی تخریب زیست‌محیطی در چارچوب نابرابری‌های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی. این متن با تکیه‌بر سنت نقد اقتصاد سیاسی، نشان می‌دهد که طبیعت در سرمایه‌داری متأخر، نه عنصری بیرونی، بلکه بخشی از مناسبات قدرت، مالکیت و قیمت‌گذاری است. از جنگل‌زدایی آمازون برای استیک ارزان در نیویورک، تا استخراج کبالت با کار کودکان در کنگو برای باتری‌های سبز، بوم‌شناسی سیاسی پرده از چرخه‌ای می‌کشد که در آن اکثریت جهانی، بیشترین بار تخریب را بر دوش می‌کشند، بی‌آنکه سهمی از منافع داشته باشند. این جستار، با مرور نظریه‌های کلیدی، از شکاف متابولیک و مبادلۀ نابرابر تا مقاومت‌های محلی، چشم‌اندازی چندلایه از نسبت طبیعت و قدرت ارائه می‌دهد.

یادداشت تخریب طبیعت شفابخش نوشته‌ی حجت‌الاسلام سید سعید لواسانی، امام‌جمعه‌ی سابق لواسان، روایت دردناک و فلسفی او از مهروموم‌ها تجربه‌ی زیسته در دل طبیعتِ در حال نابودی شمیرانات و لواسانات است. او با نگاهی حکمی و انتقادی، از زخمه‌ای توسعه‌ی بی‌مهار، کالایی شدن طبیعت و فراموشی سنت‌های زیست‌محور سخن می‌گوید و با استناد به ابن‌سینا و ملاصدرا، طبیعت را جلوه ای از وجود و رحمت الهی می‌داند که تخریب آن، تخریب انسانیت است.

یادداشت انقراض گونه‌های عدالت در بحران محیط‌زیست نوشته‌ی حجت‌الاسلام محسن قنبریان، مدرس دغدغه مند حوزه‌ی دین و عدالت، تلاشی است برای بازخوانی بحران اقلیمی از منظر اخلاقی، الهیاتی و ساختاری. قنبریان با نگاهی عمیق مبنایی، نشان می‌دهد که پیش از انقراض گونه‌های زیستی، گونه‌های عدالت منقرض شده‌اند و این زوال عدالت، زمینه‌ساز کالایی شدن طبیعت، سلطه‌ی سرمایه‌داری و فروپاشی زیست‌بوم جهانی شده است. او با استناد به آیات قرآن و احادیث، تحلیل‌های نائومی کلاین و مایکل سندل و نقد منطق بازار و سرمایه‌داری، ما را به بازاندیشی در جایگاه انسان در هستی و نسبت او با طبیعت فرا می‌خواند.

طی دو دهۀ اخیر، بحران‌های محیط‌زیستی با سرعتی شگفت‌آور زندگی اجتماعی ایرانیان را تحت تأثیر قرار داده است. منابع طبیعی بیش از همیشه در حال تخریب یا خارج‌شدن از مالکیت عمومی است. این روند در بخش‌های وسیعی از شهرهای بزرگ و کوچک، زندگی معمولی شهروندان را با دشواری‌هایی روبه‌رو کرده است.

در بخش‌هایی از شهرها و روستاها، شهروندان در روز‌های بسیاری از سال، به هوا و آب سالم دسترسی ندارند؛ در بسیاری از شهرها در حدود یک‌سوم سال، زندگی جمعی، متأثر از ریزگردها با تعطیلی و تعلیق مواجه است و آلودگی شهرهای بزرگ، گردوغبار و باران‌های اسیدی، سالانه هزاران نفر را راهی بیمارستان کرده و به بیماری‌های تنفسی دچار می‌کند. تنش‌های آبی در برخی مناطق، کشاورزی را غیرممکن کرده و در بخش‌های دیگر، تخریب‌ تالاب‌ها و خشک‌شدن دریاچه‌ها‌ و رودخانه‌ها، اثرات مستقیمی بر زندگی ساکنان گذاشته است. هم‌زمان بی‌توجهی به محیط‌زیست و منابع طبیعی به‌طرز نگران‌کننده‌ای در سطوح حکمرانی جریان دارد؛ قوانین و سیاست‌های محیط‌زیستی توان محدودکردن اراده‌های اجرایی را ندارند و اعتبارات لازم برای مهار بحران‌های محیط‌زیستی، کاهش یافته یا صفر شده است. با این روند، امیدی برای کاهش بحران‌های زیست‌محیطی در آینده وجود ندارد.