از غفلت تا بیداری اندیشۀ زیستمحیطی؛ بازسازی نگاه، بازآفرینی اراده
در آغاز، کتاب اسلام و محیطزیست، مخاطب را با نگاه دینی نسبت به محیطزیست آشنا میسازد. این فهم میتواند نقطۀ شروعی باشد برای بازسازی رابطۀ انسان با زمین مبتنی بر نگاه اسلامی که بر پایۀ احترام و مراقبت و عدالت بنا شده است.
در ادامه، کتاب رویارویی با گایا، مخاطب را با ابعاد فلسفی بحران آشنا میسازد. در این کتاب، برونو لاتور با عبور از دوگانههای مدرنیته، زمین را نه بستری خاموش، بلکه کنشگری فعال میبیند. این کتاب با نشاندادن اینکه بحران محیطزیستی نقطۀ گسستی در تاریخ اندیشه به شمار میآید، مخاطب را به بازاندیشی در فهم علم و سیاست و طبیعت دعوت میکند.
سپس، کتابهای سیاست زمین و سرمایهداری علیه آبوهوا و محیطزیست: سرمایهداری یا سوسیالیسم؟، مخاطب را با گفتمانهای مختلف محیطزیستی آشنا میسازند. این آثار، با نقد ساختارهای نابرابر قدرت و مالکیت، نشان میدهند که بحران محیطزیست، بازتابی از منطق انباشت سرمایه و حذف اجتماعی است.
در ادامه، کتابهای نقشۀ جدید جهان و حکمرانی سبز، حکمرانی سیاه، مخاطب را متوجه سطح جهانی بحران میکنند. این آثار، نشان میدهند که انرژی، اقلیم، سیاست و قدرت درهمتنیدهاند و هیچ سیاستگذاریای در سطح ملی بدون فهم بازیهای بزرگ جهانی موفق نخواهد بود. توافقنامۀ پاریس و منطق حکمرانی کشورها و بازی قدرتهای جهانی موضوعاتی است که در این بخش بررسی میشوند.
در بخش بعد، کتابهای اصلاحات ارضی و توسعه و تخریب، مخاطب را با ریشههای تاریخی بحران در ایران آشنا میکنند. این دو کتاب، نشان میدهند که چگونه مدرنیزاسیون اقتدارگرایانه، با حذف مشارکت و بیتوجهی به بوم و اقلیم، به تخریب ساختاری انجامیده است. در واقع، این بخش دعوتی به بازخوانی انتقادی تجربۀ تاریخی ایران است.
در ادامه، کتاب دولت و محیطزیست، مسیر اصلاح را روشن میکند. این کتاب، راهکارهایی برای سیاستگذاری مشارکتی، شفاف و عدالتمحور ارائه میدهد و بر نقش دولت در اصلاح وضع موجود تأکید دارد.
سپس، کتابهای انقلاب زیستبومی و در آستانه ظهور طبقه اکولوژیکال، توجه مخاطب را به نقش مردم جلب میکنند. این آثار، از کنشگری اجتماعی و سازماندهی طبقاتی و اتحاد جهانی جنبشهای زیستمحیطی سخن میگویند و نشان میدهند که راهحل، نهتنها در اصلاح دولت، بلکه در خیزش جامعه است.
در پایان، کتابهای خشمآبه و مظاهرات سلمیه، دو روایت زنده از کنشگری مردم ایران در برابر بحران آب را ارائه میدهند. این روایتها، نه صرفاً سندی از مقاومت، بلکه الگویی برای کنشگری عدالتخواهانه هستند. همچنین، مستند ماهیها در سکوت میمیرند، با زبان تصویر مرگ تدریجی هامون و مردمش را روایت میکند؛ روایتی که مخاطب را از موضع نظارهگری صرف به کنشگری فرا میخواند.