به شکل آشکاری، نیروهای متخاصم، از مدت‌ها پیش با طرحی پیچیده و چندلایه، در پی فروپاشاندن جمهوری اسلامی ایران و ناکار کردنش از طریق تجزیه بوده‌اند. این، هدف جدیدی برای آنها نیست. بدون تعارف و بی‌وقفه از 1357 در پی این هدف کوشیده‌اند. در همۀ این سال‌ها، به توانمندی نظامی و قدرت بمب‌های خود نازیده‌اند و آن را همواره به عنوان «گزینۀ روی میز» به رخ کشیده‌اند. اما چرا آمریکا و اسرائیل، تا پیش از خرداد 1404 دست به بمب نشدند؟

شرط‌های لازم و کافی برای حمله به ایران

برخی -سیاسیون- با پیش کشیدن دوگانۀ «آمریکای خوب و قابل گفتگو» و «اسرائیلِ بد و جنگ‌طلب» تلاش کرده‌اند تاخیر در حمله را از صدقه‌سری آمریکا و ترحم و لطفش به جامعۀ ایران تعبیر کنند! تجربۀ خرداد 1404 اما نشان داد که هیچ دوگانگی‌ای در آنجا نیست و اگر تا پیش از این، جرات تهاجم نظامی نمی‌یافتند، نه به لطفِ شقفت آمریکای مهربان، که بدلیل عدم تحقق شرایط حمله در جامعۀ ایران بود. محاسبات دقیق از وضعیت نظامی و امکان و میزان ضربه‌پذیری تجهیزات و بنیۀ دفاعی کشور و ظرفیت حاصل از رخنه و نفوذ اطلاعاتی و امنیتی و سایر مولفه‌ها، در جای خود برای آنها قدرت‌آفرین بود، اما نمی‌توانست به میزان کافی، اطمینان‌‎بخش هم باشد. درگیری مستقیم با ایران، تابویی بود که اگر قرار بود بشکند باید به یک نتیجۀ بزرگ و چشمگیر برای آمریکا و اسرائیل ختم می‌شد. آنها برای نتایج معمولی و متعارف، حاضر به چنین تابوشکنی پرهزینه‌ای نبودند. بنابراین، به محاسبات صرفاً نظامی و اطلاعاتی بسنده نکردند.

برای شروع جنگ بزرگشان با ایران، قابلیت نظامی، «شرط لازم» بود و بدون آن قطعاً دست به عمل نمی‌زدند. دشمن برای رسیدن به نقطۀ اطمینان‌بخش در حوزۀ نظامی، موانع بزرگی مانند حماس، حزب‌الله و دولت سوریه را از سر راه برداشته بود و با آسودگی بیشتری می‌توانست به هدف بعدی (ایران) فکر کند. اما در طرح تهاجم، «شرط کافی» هم باید تامین می‌شد و بدون آن، نمی‌توانستند ریسک تهاجم را به جان بخرند. شرط کافی برای تکمیل طرح و حصول نتیجۀ بزرگ، وقوع انفجار اجتماعی یا لااقل، از کار افتادن «پدافند اجتماعی» بود. دندان روی جگر گذاشتند و منتظر ماندند تا به میزان بالایی، از وقوع انفجار اجتماعی همزمان با حملۀ نظامی، اطمینان حاصل کنند.

لحظۀ تصمیم برای اقدام نهایی، لحظه‌ای بود که آنها به میزان زیادی، یقین کردند ضربۀ مغزی (ترور و از میان برداشتن فرماندهان نظامی و سران سیاسی)، در زمان کوتاهی به حملۀ قلبی (ضربۀ اجتماعی از سوی مردم ایران) منجر خواهد شد و این یعنی تحقق شرط کافی و تمام!

آیا واقعاً شرط کافی برای حملۀ نهایی مهیا بود؟

سالانه پیمایش‌های گسترده و پرتعداد اجتماعی، با هدف شناخت جامعۀ ایران صورت می‌گیرد. اگرچه دستگاه‌های حاکمیتی کشور، ایدۀ کارآمد و منسجمی برای بهره‌گیری از این امکان‌ ندارند، اما کمابیش، انجام پیمایش‌ها تداوم داشته است. منازعات نظری پرسروصدایی نیز به اعتبار برخی پیمایش‌ها در سال‌های اخیر شکل گرفته است. «فروپاشی یا عدم فروپاشی اجتماعی ایران» شاه‌بیت این منازعات محسوب می‌شود. ایدۀ فروپاشی اجتماعی ایران، در بزنگاه‌هایی مانند حوادث سال‌های 1396، 1398 و 1401 تشدید و تقویت شده است؛ آنچنان‌که کمتر محاسبه‌گری را در حوزۀ اجتماعی می‌توان سراغ گرفت که دست‌کم به حدی از گسست اجتماعی و فرهنگی در ایران، باور نداشته باشد یا نسبت به آن هشدار نداده باشد.